Tannin kislotasining qo'llanilishini o'rganish: Siz qancha bilasiz?

Tanin kislotasi haqida umumiy ma'lumot

Tanin kislotasi gidrolizlanadigan taninlar sinfiga kiradi va gallat kislotasi hamda glyukozaga gidrolizlanishi mumkin. Bu eng qadimgi o'rganilgan taninlardan biri bo'lib, kuchli biologik va farmakologik faolligi bilan tanilgan. Tanin kislotasi turli o'simliklarda, jumladan, Xitoy gali, Turk gali, tara dukkaklari, anor, sumak barglari, sumak va findiq daraxtida keng tarqalgan. Ulardan Xitoy gali Xitoyning muhim o'rmon resursi bo'lib, asosan Qinling tog'lari, Bashan tog'lari va Vudang tog'lari kabi noyob iqlim va tuproq sharoitlari mavjud bo'lgan hududlarda uchraydi.

Tanin kislotasi nima?

Tanin kislotasi taninning o'ziga xos shakli va polifenol birikmalarining bir turidir. Uning kuchsiz kislotaliligi (pKa ≈ 6) molekulyar tuzilishidagi ko'plab fenol guruhlariga bog'liq. Savdo tanin kislotasining kimyoviy formulasi odatda C₇₆H₅₂O₄₆ bo'lib, bu odatda dekagalloil glyukoza deb hisoblanadi. Biroq, amalda u poligalloil glyukoza va poligalloil xinin kislotasi hosilalari, shuningdek, gall kislotasi birliklaridan tashkil topgan aralashmadir.

Har bir molekulaning tarkibi ekstraksiya uchun ishlatiladigan o'simlik manbasiga qarab 2 dan 12 gacha gall kislotasi birligidan iborat. Savdo taninlari odatda tara dukkaklari, lak daraxtlarining gall yong'oqlari, Quercus infectoria yoki Sitsiliya sumak barglari kabi o'simlik materiallaridan olinadi.

Tanin kislotasining ta'siri va vazifalari

Ajinlarga qarshi ta'sir

Terining qarishi bilan kollagen o‘zaro bog‘lanishga uchraydi, natijada qattiqroq va kamroq elastik tuzilma hosil bo‘ladi. Elastin terining elastikligini saqlash uchun mas’ul bo‘lgan asosiy tolali oqsil bo‘lib, uning parchalanishi ajinlar paydo bo‘lishining asosiy omilidir. Tanin kislotasi hujayra metabolizmini rag‘batlantirishi, elastin faolligini saqlashga yordam berishi va terining sog‘lom, silliq va elastik bo‘lishini qo‘llab-quvvatlashi mumkin.

UV himoyasi

Tanin kislotasi ultrabinafsha spektrda kuchli yutilish qobiliyatiga ega bo‘lgan tabiiy birikmadir. U ko‘pincha “tabiiy UV filtri” deb ataladi, UV yutilish samaradorligi 98% dan oshadi. Quyosh yonishi va pigmentatsiyadan himoya qilishda samarali bo‘lib, sezilarli fotoprotektiv foyda beradi.

Oqartirish ta’siri

Teri rangi asosan melanin miqdori bilan belgilanadi. Tanin kislotasi melaninni kamaytirishi va rangsizlantirishi, shuningdek, reaktiv kislorod turlarini yo‘q qilishi mumkin, bu esa terini to‘liq oqartirish ta’sirini ta’minlaydi.

Namlovchi ta’sir

Terining namlanishi asosan shox pardadagi namlik miqdoriga bog'liq bo'lib, surunkali suvsizlanish quruqlik va ajinlar paydo bo'lishiga olib kelishi mumkin. Molekulyar tuzilishida gidrofil fenolik gidroksil guruhlari ko'p bo'lgani uchun tanin kislotasi havodan namlikni yutib, namlovchi xususiyatlarni namoyon qiladi.

Antiseptik ta'sir

Tanin kislotasi turli bakteriyalar, zamburug'lar va mikroorganizmlarga qarshi kuchli inhibitiv faollik ko'rsatadi. Samarali konsentratsiyalarda u normal inson hujayralarining o'sishiga salbiy ta'sir ko'rsatmaydi. Bundan tashqari, uning antioksidant xususiyatlari biologik oksidlanishga qarshi turishga va reaktiv kislorod turlarini yo'q qilishga yordam beradi, bu esa uning antibakterial va konservant funksiyalariga hissa qo'shadi.

Tanin kislotasining sanoat va tibbiy qo'llanilishi

Tanin kislotasi asosan bo'yash sanoatida mordant sifatida ishlatiladi, shuningdek, gallat kislotasi va pirogallol ishlab chiqarishda qo'llaniladi. U teri oshlash, kauchuk koagulyatsiyasi va oqsillar hamda alkaloidlar uchun cho'ktiruvchi vosita sifatida ham ishlatiladi. Analitik kimyoda u berilliy, alyuminiy, nikel va mis kabi metallarni aniqlash uchun reagent vazifasini bajaradi.

Sanoat tanin kislotasi odatda gall yong'oqlarining suvli ekstraktlarini bug'latish va quritish orqali olinadi, natijada och sariqdan och jigarranggacha bo'lgan amorf kukun hosil bo'ladi, tarkibida 80% dan ortiq tanin kislotasi, shuningdek, oz miqdorda gallat kislotasi, metagallat kislotasi, trigallat kislotasi va pentaatsilglyukoza hosilalari mavjud.

Tuzilish jihatidan, tanin kislotasi bir nechta galloil guruhlari (odatda 8–9 gallat kislotasi birligi) bilan almashtirilgan glyukoza yadrosiga asoslangan bo'lib, 1,3,4,6-tetra-O-galloil-2-poli-O-galloil-β-D-glyukoza kabi efirlarni hosil qiladi. U kislotalar yoki fermentlar tomonidan oson gidrolizlanadi, natijada yakuniy parchalanish mahsulotlari sifatida gallat kislotasi va glyukoza hosil bo'ladi.